In elke organisatie komt vroeg of laat dezelfde vraag boven: Hoe krijg je mensen zover dat ze zich écht verantwoordelijk voelen? Niet alleen voor hun taken, maar voor het geheel. Niet alleen voor wat ze moeten doen, maar voor wat er nodig is. De meeste medewerkers willen wél bijdragen. Alleen blijven ze vaak hangen in het uitvoeren van wat gevraagd wordt. Ze doen hun job — correct, beleefd, binnen de lijnen — maar nemen geen initiatief. Geen risico. Geen eigenaarschap. Niet omdat ze niet willen. Omdat niemand het van hen verwacht. Of omdat niemand hen er ruimte voor geeft.
De overstap van werknemer naar mede-eigenaar begint dus niet bij de medewerker. Die begint bij het gedrag van de leider. Wil je ondernemerschap stimuleren, dan moet je ophouden met alles zelf op te lossen. Stoppen met tussenkomen bij elk detail. Geen antwoorden geven op elke vraag, maar terugvragen: “Wat stel jij voor?” Dat klinkt simpel, maar het is precies waar het vaak misgaat. Je wilt snelheid, en dus geef je instructies. Maar daarmee schakel je initiatief uit. Mensen nemen pas verantwoordelijkheid als ze het gevoel hebben dat ze ertoe doen. Dat hun mening telt. Dat ze fouten mogen maken. Dat er ruimte is om te proberen. En dat hun bijdrage verder reikt dan het uitvoeren van een taak. Als die ruimte er niet is, krijg je volgzaamheid. Geen ondernemerschap.
Daarom begint het bij duidelijkheid. Geef je mensen context. Laat zien waar het bedrijf naartoe wil. Niet in vage termen, maar concreet. Deel cijfers. Deel doelen. Laat ze zien wat ze mee te dragen hebben. Geen medewerker wordt mede-eigenaar van iets wat hij niet begrijpt. Vervolgens geef je kaders — en laat je los. Je zegt wat er verwacht wordt, maar niet hoe het exact moet. Je laat ruimte voor invulling. Je begeleidt, maar je neemt het niet over. Hoe meer verantwoordelijkheid je geeft, hoe sneller mensen verantwoordelijkheid nemen. Maar alleen als je stopt met micro managen.
En ja, het schuurt soms. Niet iedereen springt meteen op de kar. Sommige mensen zijn afwachtend, bang om fouten te maken of zich te tonen. Dat is normaal. Ondernemerschap is niet vanzelfsprekend gedrag. Het moet groeien. En dat kan alleen als je het gedrag herkent, waardeert en versterkt. Dus wanneer iemand initiatief neemt, benoem het. Wanneer iemand verantwoordelijkheid draagt, toon dat het opgemerkt wordt. Ondernemerschap wordt niet gestimuleerd door targets alleen, maar door erkenning van gedrag. De stap van werknemer naar mede-eigenaar is geen functie, het is een houding. En die ontstaat in een cultuur waar initiatief niet wordt afgestraft, maar gestimuleerd. Waar fouten bespreekbaar zijn. Waar leiders begeleiden in plaats van controleren. En waar mensen ruimte voelen om niet alleen te werken in het bedrijf, maar aan het bedrijf.
Wie die cultuur creëert, bouwt aan een team dat niet wacht tot jij het zegt, maar dat zelf zegt: “We pakken dit op.” Daar begint ondernemerschap. En daar begint groei.